Het Voedingscentrum heeft de Schijf van Vijf aangepast op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten. Daarbij speelt duurzaamheid voor het eerst een expliciete en structurele rol naast gezondheid en voedselveiligheid. De richtlijnen sturen onder meer op minder dierlijke producten en een lagere milieubelasting van voeding.
De vernieuwde Schijf van Vijf is ontwikkeld in samenwerking met het RIVM. Op basis van doorrekeningen zijn voedingspatronen samengesteld die niet alleen gezond zijn, maar ook rekening houden met milieu-impact en voedselveiligheid.
Bij deze berekeningen is gekeken naar onder meer voedingsstoffen, energiebehoefte en het risico op ziekten, maar ook naar factoren zoals broeikasgasuitstoot en watergebruik. Daarnaast is rekening gehouden met blootstelling aan schadelijke stoffen, waaronder pfas en zware metalen. Volgens het Voedingscentrum moeten deze drie pijlers – gezondheid, duurzaamheid en veiligheid – in samenhang worden bekeken.
Verschuiving naar meer plantaardig
De basis van de Schijf van Vijf blijft herkenbaar, met nadruk op groente, fruit, volkorenproducten en het beperken van zout, suiker en verzadigd vet. Wel zijn de aanbevolen hoeveelheden op onderdelen aangepast.
De belangrijkste veranderingen zitten in de verhouding tussen dierlijke en plantaardige producten. Zo wordt de consumptie van peulvruchten verhoogd van 120–180 gram naar circa 250 gram per week. Tegelijkertijd daalt het advies voor vleesconsumptie van maximaal 500 gram naar 300 gram per week, waarvan nog maar een beperkt deel rood vlees.
Ook het advies voor kaas wordt verlaagd en wordt consumenten aangeraden vaker te variëren tussen zuivel en plantaardige alternatieven.
Wetenschappelijke actualisatie
De aanpassing volgt op nieuwe inzichten, waaronder recente adviezen van de Gezondheidsraad. De Schijf van Vijf wordt periodiek herzien om aan te sluiten bij de stand van de wetenschap. Volgens het Voedingscentrum betekent dit dat nieuwe inzichten alleen worden opgenomen wanneer ze voldoende onderbouwd zijn. Tegelijkertijd verdwijnen adviezen die niet langer effectief of relevant blijken.
Kloof tussen advies en praktijk
Het Voedingscentrum benadrukt dat de dagelijkse praktijk vaak afwijkt van de richtlijnen. Eetgewoonten worden beïnvloed door cultuur, voorkeuren en de voedselomgeving. Om die kloof te verkleinen, wordt ingezet op stapsgewijze gedragsverandering, bijvoorbeeld via kleine aanpassingen in het eetpatroon. Daarnaast wijst de organisatie op de rol van overheden en voedselproducenten in het toegankelijker maken van gezonde en duurzame keuzes.
