Ik houd van de zee. Vooral in de winter. Als het strand leeg is, de wind het zand opjaagt en de horizon zich eindeloos uitstrekt. Geen rijen strandstoelen, geen drukte. Alleen het geraas van golven, het gekrijs van meeuwen en het gedrentel van strandlopertjes langs de vloedlijn. Ik speur naar aangespoelde roggeneitjes. Ik woon in het midden van het land, tussen bossen, weilanden en akkers. Ook mooi, maar aan zee voel ik ruimte, vrijheid en een leeg hoofd.
Tegelijkertijd weet ik hoe kwetsbaar die zee is. De Noordzee, het grootste natuurgebied van Nederland, was ooit bezaaid met oesterriffen en mosselbanken. De zee was vol leven. Door intensief gebruik, van bodemvisserij tot zandwinning, scheepvaart en inmiddels ook de energietransitie, is het natuurlijke evenwicht verstoord. De levende riffen zijn vrijwel verdwenen en veel soorten staan onder druk. En dat terwijl we de zee juist hard nodig hebben: voor voedsel en energie, als klimaatbuffer en ecosysteem dat ons leven mede mogelijk maakt.
Als we de Noordzee goed beschermen en versterken, krijgt het onderwaterleven meer ruimte. Bovendien kunnen gezonde ecosystemen in de zee bijdragen aan de opslag van CO 2. Zeewier en zeegras hebben, net als mangroves in tropische gebieden, het vermogen om langdurig koolstof vast te leggen. Dit blue carbon kan helpen de klimaatcrisis te verzachten, maar alleen als het systeem gezond blijft én groeit.
Zes jaar geleden begonnen we met het initiatief De Rijke Noordzee, samen met stichting De Noordzee. Het uitgangspunt was helder: windparken op zee zijn gebieden waar niet gevist mag worden en dus een unieke kans om natuur te versterken. We testten in vijf windparken innovatieve methoden: van het creëren van rifstructuren en het uitzetten van parasietvrije platte oesters tot experimenten met bodemleven en het volgen van kreeften en krabben. We onderzoeken, meten en delen onze kennis. En wat blijkt? In die gebieden keert het leven langzaam terug. Tekenen van hoop dus, voor het hele ecosysteem.
Maar we willen verder. Groter, breder, met meer partners en op meer locaties. Daarom is het programma Natuurversterking Noordzee gestart: een publiek-private samenwerking van onder meer De Rijke Noordzee, het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, EcoShape en andere betrokken partijen. Samen werken we aan actief natuurherstel, midden in een zee die intensief wordt gebruikt voor de opwekking van energie, transport en onze economie.
‘In die gebieden keert het leven langzaam terug’
Binnen dit programma zetten we in op slimme experimenten, betere monitoring en het opschalen van maatregelen die aantoonbaar effect hebben. We richten ons op het herstel van oesterriffen, bodemleven, en op zeevogels zoals meeuwen die kampen met voedseltekort en verlies van broedplekken. Soms ligt de oplossing in iets verrassend kleins, zoals het nadoen van rifgeluiden om jonge oesters aan te trekken.
Als ik nu langs de kust loop, denk ik aan die samenwerking. Aan al die mensen die dagelijks werken aan natuurversterking, ieder vanuit hun eigen rol. Dat stemt me hoopvol. Die lege winterkust, waar ik zo van houd, is niet alleen stil en mooi, maar ook vol leven.
