Circulaire zonnepanelen, machines die CO2 direct uit de lucht vangen, Forteiland Pampus dat volledig zelfvoorzienend is. Voorbeelden van inspirerende innovaties en initiatieven voor een duurzame economie zijn er volop. Toch stoten we elk jaar meer CO2 uit dan het jaar ervoor. We stevenen af op een heuse grondstoffencrisis. Hoe kan dat?
Probleem is dat we de transitie vaak te technisch benaderen, terwijl we een sociale normverschuiving nodig hebben. Een fundamenteel andere manier van denken over wie we zijn en wat we willen. Met ons gamified leerplatform The 2B Collective richten we ons juist op dit dilemma. Waarop hebben we invloed en wat is ons handelingsperspectief? Privé maar ook in ons werk. Want iedereen is op zijn of haar vakgebied een expert en weet als geen ander wat er slimmer, duurzamer en beter kan. Deze collectieve betrokkenheid en denkkracht hebben we keihard nodig.
Toch komen we niet in beweging. Waarom niet? We zitten vast. Hartstikke vast in een fundamenteel fout denkkader. In het klimaatdebat is ‘vrijheid’ het argument tegen verandering. Nederlanders bepalen namelijk zelf wel hoe lang ze douchen, wat ze consumeren en hoe ze op vakantie gaan.
Maar journalist Jelmer Mommers laat in zijn onderzoek naar de samenhang tussen democratie, klimaatbeleid en vrijheid zien dat vrijheid ooit gedefinieerd werd als het maken van keuzes voor het maatschappelijke belang. Vrijheid betekent dat we onszelf best aan banden kunnen leggen als dit het collectieve welzijn dient.
Taalstrateeg Jens van der Weele zet dit denkkader kracht bij. Duurzame keuzes klinken inderdaad als verlies. Terwijl het probleem dat de klimaatcrisis veroorzaakt, als positief wordt ervaren: de hele wereld over vliegen en alles hebben wat we maar willen. En het succes van onze bedrijven? Die meten we af aan groei. Maar zoals de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt in de jaren veertig zei: “Behoeftige mensen zijn geen vrije mensen”.
We houden van winnen, niet van verliezen. Dus laten we ons denkkader omgooien. Het probleem ís verlies. Zomers in Italië worden te heet, de Elfstedentocht kunnen we vergeten, klimaatrisico’s bedreigen onze organisaties. Klimaatontwrichting pakt af waaraan jij en ik fijne herinneringen hebben.
‘Vrijheid betekent dat we onszelf best aan banden kunnen leggen’
De oplossing? De winst van duurzame keuzes zichtbaar maken. Meer avontuur, door vakanties met de trein. Meer voldoening in ons werk, doordat onze invloed, creativiteit en innovatiekracht toenemen. Dit is geen verhaal over omdenken of een ander narratief. Dit is het fundament van een nieuwe sociale norm.
Dus: zullen we samen, in vrijheid, kiezen voor duurzame ontwikkeling? Niet omdat het moet, maar omdat we de nadruk leggen op de kansen, het avontuur en de slimmigheden die deze keuzes met zich meebrengen. Want echte vrijheid is niet de vrijheid om alles te kunnen blijven doen. Echte vrijheid is de keuze om te investeren in een toekomst waarin we allemaal nog iets te vieren hebben.
